Sporen van een Romeinse tolk in Ruimel
Er is één tolk bekend uit Noord-Brabant, met de naam Gaius Januarinius Sextus. Hij had een driedelige naam: Gaius was zijn voornaam, Januarinius zijn familienaam en Sextus zijn bijnaam. Dit roept een aantal vragen op over zijn afkomst. Was Gaius een geboren Romein, en is hij meegereisd met het Tiende Leger naar Nijmegen? Of was […]
Romeinse taalsporen in het Brabants
Tussen 57 v.Chr. en 406 n.Chr. is het huidige Noord-Brabant bezet geweest door de Romeinen. Zij hebben heel wat sporen achtergelaten en niet alleen in de grond: er zijn in die eeuwen veel Latijnse woorden terechtgekomen in het Germaans, de voorouder van het Nederlands en de Brabantse dialecten. Ze hebben weliswaar niet het kaliber van archeologische vondsten, maar ook leenwoorden vertellen ons iets over het leven in die tijd.
Eén sceatta maakt al een hele schat
In de zomer van 2021 vond amateurarcheoloog Jan Kusters een heel bijzonder zilveren middeleeuws muntje in het Land van Cuijk; een zogeheten “sceatta” (Spreek uit “sjatta”) uit de zevende of achtste eeuw.
Brood in Brabant
Hoe verliep het bakken van brood in houtovens tussen 1890 en 1950, en welke rol speelde brood in het leven van Brabanders?
De steen van Ruimel
In 1679 dook in Ruimel bij Sint-Michielsgestel, toen een plaats van belang, de oudste Brabander op die we bij naam kennen.
Veenvorming in de Peel
Tegenwoordig is er nog maar weinig veen te vinden in het Peelgebied. Vrijwel al het veen is in de loop van de vorige eeuw afgegraven om te gebruiken als de brandstof turf. Het resterende veen wordt nu beschermd en de aanmaak van veen wordt zelfs weer gestimuleerd. Maar hoe is het veen in dit gebied tot stand gekomen?
Boerenleven in Brabant
Rond 3000 v. Chr. vestigden de eerste bewoners zich in agrarische nederzettingen in het gebied van het huidige Brabant. Met de bouw van de eerste boerderijen ontstonden kleine nederzettingen. Op zogenaamde raatakkers werden onder andere vlas, granen en gierst verbouwd en scharrelde gedomesticeerd vee. Agrarische vernieuwingen leidden rond het jaar 1000 n. Chr. tot een explosieve groei van de voedselproductie. Dit leidde […]
Latijn in de Brabantse dialecten
Toen de Romeinen grote delen van Europa veroverden, namen ze ook hun taal, het Latijn, mee. Daardoor hebben vele talen, waaronder het Nederlands maar ook de Brabantse dialecten, veel woorden uit het Latijn overgenomen. Die zijn daarbij door de eeuwen heen zo veranderd dat we vaak niet meer beseffen dat ze ooit uit een andere taal werden overgenomen.
Akkerbouw in de brons- en ijzertijd
Het Brabantse boerenland heeft oude wortels. Verscholen in de landschappen waar ook nu nog geboerd wordt, liggen de resten van akkercomplexen van boerengemeenschappen van circa drieduizend jaar geleden nog verborgen.
Nico Roymans en de massaslachting bij Lith
Nico Roymans vertelde in 2019 aan Eendrachtfilms, makers van Goud van Brabant: passie voor erfgoed, over een grote veldslag die Caesar heeft uitgevochten met twee Germaanse stammen. Een massaslachting die plaatsvond bij Lith. "Hier zit de kracht van het verhaal."
Willibrordusputten in Brabant
Verspreid over Nederland vinden we waterputten gewijd aan heiligen. Ze liggen in de openlucht en zijn vaak voorzien van een kleine opbouw. Tot in de vorige eeuw vonden er bedevaarten naar veel van deze putten plaats, meestal jaarlijks op de feestdag van de heilige. Het water van de putten werd gedronken of meegenomen en zou vooral tegen zere ogen en benen en diverse soorten kinderziekten helpen. Dat is niet verwonderlijk: drinkwater was vroeger van erbarmelijke kwaliteit en bronwater was veel zuiverder en kon alleen daarom al genezend werken. Tegenwoordig staan de meeste putten helaas droog ten gevolge van de verlaging van de grondwaterstand en de droogte.
Brabants worsteling tegen het water
Wie aan stormvloeden en overstromingen in Nederland denkt, zal waarschijnlijk in eerste instantie aan kustprovincies als Zeeland en Zuid-Holland denken. Feit is echter dat ook Brabant al eeuwenlang door het water wordt geteisterd.