Z’is in 1650 gebouwd. In 1750 kwaam er de sténen vèùrgèèvel mi schúífraom en in 1890 wier ze hil luux verbouwd: d’r kwaam ’n bakhúís, ‘nen *herd mi rooi plevùìskes, ’n *géút mi-j-’n pomp, ’n stal mi-j-’n plee. ’t Is sééns niks veraanderd. D’r lig ‘nen houtwal rontom, ’n klèèn *bongerdje en ‘ne moeshof mi béziëbossen, d’r is ’n klompehok vol klompen en ‘ne kelder mi ‘ne weck. Ik zè saomen mi m’n bóéderijke in’t jaor 1890 blèèven hangen. Ik slaop nog alle naachten in ’n bedstee en in m’ne moeshof gruuien niks gin dinger die in 1890 nog nie ùìtgevonden waren.
’t Bóéderijke lig nog in ’n aauwverwetse grúún bóéderijbiótóóp. Biótóóp, dè’s ’n hil defteg en moelek woord van ’t Latèèns: bio, dè betéket: lèèven en tóóp, dè betéket: plàòts. ’t Betéket bè mekare lèèfomgéving. De biótóóp van ’n lúís bevobbeld, dè is ‘ne goeie kop mi haor. De biótóóp van ’n vèèreken is ’n waaike mi ‘ne modderplaas. De biótóóp van ’n aauwverwetse boerin is ’n aauwverwets bóéderijke en de biótóóp van ’n aauwverwets bóéderijke: aauwverwets grúún boerelaand. Begrèpte?
Ès ge ’n kèènd vraogt ’n bóéderij te tékenen, dan zal ’t nie inkel ’t gebouw tékenen mer ók ‘ne stal mi birsten of ’n waai mi koeikes en kelfkes, ’ne gróòte modderplaas mi ‘nen del vèèrekes, ‘ne mesthóòp, ‘nen hóimèèt, ’nen haon mi-j-‘n stuk of wè kiepen en kúíkes, ‘nen bongerd vol appelbóòm en korsebóòm en ‘ne moeshof vol mi gruuntes. ’n Kèènd begrèpt van kèèns af aon wè-j-‘n bóéderijbiótóóp is zonder dè woord ók mer te kinnen. ‘t Zal d’r gin medèèrn húís bijtékenen want dè’s nie bóéderijèchteg, war. Mer óóns geminte (de geminte Héúsden) doe dè wel: vol in d’aauwverwetse grúún bóéderijbiótóóp en rèècht in ’t zicht van d’aauwverwetse raom: 2 gróòte medèèrn húís van 9 meter hóòg onderwèèl ’t hier ’n aauwverwets lèèved 19de-éèuws museumke-n-is, waor ik aalt rondlèèdingen in gééf en concerten in d’n herd van èègesgemàòkte liekes óver ’t aauwverwetse grúún alledaogse tevrejen boerelèèven. D’n 21sten éèuw zal dan d’aauw 19de-eeuwse boeresfeer vèùrgóéd *verinneweren. Dàòrom zè-j-ik de actie begonnen: Déénk àòn óóns Marie! Doe dè bouwen hier toch nie! en: Di boerderijke stàò hier nou 370 jaoren. Doe toch d’r grúún biótóóp bewaoren!
Ik ha gedocht dè-j-óóns geminte fier zó zèèn (en zúíneg!) op ’t allerleste originéle aauwverwetste boerderijke van hil óóns geminte, dè dèùr zóvvel ginneraosies tot nou àòn toe praachteg behaauwen is gebléven. Mer nééje, óóns burgemisteres vèènt dè dèùr ’t gróòt contraast mi ’t nuuw hierneffe, mèèn aauw bóéderijke véúl moiier op zal kómen ès nou in ‘t grúún boerelaand. Mer 21ste-éèuwse húís akkederen nie mi-j-’n 19de-éèuws lèèved museumke, vèèn ik. Niks gin contraast. Haauw hier 1890 vaast!
Ik zit nou te wochten op ’n rechszaok bij de Raod van Staote. *Impessaant verzaomel ik handtékeningen tégen die geminteplannen en schrèèf ik alle wèèken stukskes in de kraant óver ’t alledaogs boerelèèven hier, in de nou nog aauwverwetse grúún bóéderijbiótóóp, die ik vèùrlèès op filmkes. Ók m’n liekes kómen *tèènemekare alle 100 op filmkes, dè alleman kan zíén hoe schôn aauwverwets dè-j-’t hier nou nog is. Houdoe, war. Marie.
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ VLIJMEN, 073-5118524, middelhaai@live.nl
De filmpjes en stukjes kunt u vinden op Facebook en op www.marievandemiddelhaai.nl
Woordverklaoring:
boederijbiótóóp = natuurlijke boerderijomgeving
aauw knip = oud (versleten) huis
herd = 19de eeuwse huiskamer
geut = 19de eeuwse keuken
bongerd = boomgaard
verinneweren = ruïneren
impessaant = ondertussen
tèènemekare = uiteindelijk