De Dommel in!

De Dommel. (Foto: Chris Peel, 2008, Wikimedia Commons)

Mientje Kwinten-Evers haalde herinneringen op aan de Dommel voor de dialectmaand Gruun in september 2022.

Jaorelang is ’t rivierke dĆØ as ’n skei-jing tusse Bƶrkel en Schaft stromt, in mĆØn belĆØving nog hetzelfde rivierke as 60-70 jaor geleje. Mer wel ’n ander verhaol. In mĆØĆØn jeugd warre er gevaarlijke stukke, wur ge ƶt de buurt moes blĆØve. ’n Wiel (kolk) in de Dommel die hĆØĆØl erg diep war en as ge daor in kwamt war de dƓƓd nabij. ’n Sprookje of echt? Nee!! Verschillende mense zĆØn toen verdronke in die Dommel. Op andere plakke, doorwaadbaar, en de bo-jem goed te zien. Zwemme mee-j onze vadder (hij in z’n onderbroek) want alliin mogge we er nie henne. ) Ok de koei-j konne er lekker Ć“t drinke. Vur menne tĆØĆØd wordde de was er erin gespuuld. Zuiver watter, bĆØter as ’t watter ƶt de put. Ok de visse kwame er an hun trekke. Dikke palling wordde er gevange. ā€œPeureā€, war de geliefde mennier. Veul pieringe an ā€˜n touwke doen en dan an unne stok vaastmaoke. En as de palling dan biit mee-j .n mand deze opvange. Soms ok mee-j unne stok mee-j vissersgaore en ’n haokske. Urst al ’n pƶtje mee-j pieringe gevange. ’n Droom wordde waor as er iet gevange wordde. Die-je palling strƶpe war ok ’n hil kerwei-j. Voorntje ging wa hendiger.Ā 

Soms gebeurde ’t dĆØ dur veul rĆØgen de Dommel hil hoog kwam en overstromde. Na de ruilverkaveling kwame die gronde langs de Dommel in haand van Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. Toen wordde er allerlei onderzoek gedon en bliik de Dommel zwaor veronteinigd te zen. Van alles wa er ƶt Bels kwam dur slote en riool kwam in die Dommel. ā€œCadmiumā€, war ’t nuuw woord wur we nog noit van han gehurd. De gronden langs ’t rivierke warre erg vĆØul. Iin jaor war ’t zo erg dĆØ in die wei-je gin vee mog lĆ“pe en ok nie gehooid mog worre. Er kwame strengere regels over loze op de Dommel en alles wordde wir zuiverde. (’t is toch net ’n sprookje). Er zitte nouw wir karpers en voorntjes, palling hur ik niks van. Ge het nouw ’n vergunning noddig um te visse, (vruger trouwes ok). Niemes gi mir mee-j de was ner de Dommel. De boere magge nouw ni mir langs de Dommel bemeste mee-j kunstmest of drijfmest. Minstens 5 mĆØter van de kant afblĆØve.Ā 

ā€˜n Probleem van nouw is of er genoeg watter in die Dommel zit. Mee-j allerlei hulpmiddelen zoas kribbe. (kribbe zen stronke van beum die ze in de kant vaast maoke). Dit um ’t watter langzamer te laote strĆ“me en zodoende miir watter vaast te houwe. Iet anders spĆØult er nouw, ’n nuuw sort tijdsverdrijf. Mee-j ’n kano over de Dommel. BĆØ goei wiir is ’t file kanooĆ«n. Zo ziede mer wir, dĆØ ’t sprookje, de Dommel bleft beston.

Jouw verhaal telt ook!

Deel het met ons en help Erfgoed Brabant Verhalen groeien!

Periodes