Transcriptie
00:00:00:00 – 00:00:29:12
Ik ben Ken Bekkers, 36 jaar. Ik woon in Bunde met mijn gezin, twee kids. Zeventien jaar heb ik bij Defensie gewerkt, bij de landmacht. Tegenwoordig werk ik bij de DBBO in Brunssum. Ik ben in 2010 op uitzending gegaan, Task Force Uruzgan 12. Dat viel onder de ISAF-missie. We waren daar met drie pelotons. Elk peloton heeft vier groepen.
00:00:29:14 – 00:00:57:07
Alfa, Romeo, Echo en de Bravo-groep. Ik zat in de Alfa-groep. Ik was daar Minimi-schutter, dat is een volautomatisch wapen. Daar hebben we er twee van in de groep en wij trokken er elke dag op uit met de voertuigen. Dat waren wij het voorste voertuig en als we voetpatrouilles gingen doen, dan liepen we meestal achteraan. De Bravo-groep leidde die patrouilles.
00:00:57:09 – 00:01:01:18
Ik ben bij Defensie terechtgekomen.
00:01:01:20 – 00:01:26:12
Ik werkte in de keuken. Daar had ik het hartstikke naar mijn zin. Op een gegeven moment kwam er op het nieuws van alles over Afghanistan. En ja, ik zag de soldaten daar met voertuigen rijden. Ik dacht: ik wil dat ook. Ja, ik wilde dat graag doen en de mensen die er dichtbij stonden, zeiden: ja, moet je doen, lijkt me ook echt iets voor jou.
00:01:26:14 – 00:02:08:09
Ik heb ook met militairen gepraat. Ja, die hebben me eigenlijk alleen maar enthousiaster gemaakt. Dus op een gegeven moment was de kogel door de kerk en heb ik me aangemeld. In oktober 2008 kwam ik paraat bij BLJ, de Charlie Compagnie. BLJ staat voor Pantserinfanteriebataljon Regiment Limburgse Jagers. Toen hoorden we in december van dat jaar, 2008, dat we naar Afghanistan zouden gaan.
00:02:08:11 – 00:02:38:21
Voor de uitzending was ik een mensenmens, had veel vrienden. Ik kon eigenlijk met iedereen overweg. Ik leefde van dag tot dag. Ik had mijn werk; ik begon pas om twee uur. Thuis hadden we toen nog een hondje, dat liet ik uit. Ik kwam ongeveer rond tien of elf uur mijn bed uit, honden uitlaten, werken en dan was ik of bij mijn vrienden of bij mijn toenmalige vriendin.
00:02:38:23 – 00:03:05:17
In die anderhalf jaar dat we ons hebben voorbereid, ga je zo’n sneltrein in. Ze noemen het ook wel ‘de uitzending vóór de uitzending’, en dat begint rustig, maar hoe dichterbij de uitzending komt, hoe groter de oefeningen worden. Ik weet nog heel goed dat ik op de schietbaan lag, en tot op een gegeven moment schoten Pantserhouwitsers over ons heen.
00:03:05:21 – 00:03:21:10
Toen kwam een Apache boven ons die ook doelen begon uit te schakelen. Ja, daar lig je dan onder als 21-jarige. Dat was fantastisch.
00:03:21:12 – 00:03:45:23
De week ervoor, volgens mij had ik twee of drie weken vrij gehad, en dan is het nog… Ze hadden een feestje voor mij georganiseerd. Ja, dan ga je nog naar de mensen toe die niet mee naar het vliegveld gaan bijvoorbeeld. Ik maak daar even een praatje en uiteindelijk is het dan de avond van tevoren.
00:03:45:23 – 00:04:13:16
Dan ben je wel onrustig, tenminste ik was onrustig. Want ja, wat gaat er op me afkomen? Toch de eerste keer dat ik dat vliegtuig in ga. Er gaat van alles door je hoofd. Maar goed, dat is ook de laatste kans om afscheid te nemen. Niet zozeer dat je denkt: dit zou de laatste keer kunnen zijn, maar…
00:04:13:18 – 00:04:47:01
Ja, misschien heb je dat wel ergens in je achterhoofd zitten. Uiteindelijk is het de avond van tevoren, dan is het wel spannend. Ik weet nog dat ik hartstikke vroeg op moest. ’s Ochtends vroeg ga je naar het vliegveld. Daar kom je je collega’s tegen, de laatste knuffel van iedereen.
00:04:47:01 – 00:05:17:03
De laatste hand omhoog, ik liep door de poortjes en dan zit je gewoon met je vrienden. Het zijn gewoon echt vrienden. Ja, en dan wordt er gewoon slap geouwehoerd.
00:05:17:05 – 00:05:43:24
Ik ging voornamelijk om met Thomas, Pim, en ik sprak vaker met Luc. Dat zijn eigenlijk drie jongens die voor de tweede keer mee op uitzending gingen. Die zijn tijdens het werktraject bij ons terechtgekomen. Ik kon goed met hen praten, en met Luc vooral omdat hij ook een Limburger was.
00:05:44:01 – 00:06:27:19
Toen we uit het vliegtuig stapten op Kandahar: de reuk, de hitte, alles is dan militair natuurlijk. Ja, je voelt je echt… ik voelde me echt heel klein. Wat gebeurt hier? Maar goed, dan word je weer meegenomen door de rest. Wapens worden uitgedeeld, je krijgt je uitrusting weer. Ja, je moet gewoon wachten totdat je weer naar onze plek van bestemming gaat. Hoelang we precies in Kandahar hebben gezeten?
00:06:27:19 – 00:06:39:16
Dat zal ook een nacht of twee zijn geweest. Ja, dan ga je met de helikopter naar Der Hawod, Camp Hadrian.
00:06:39:18 – 00:06:50:19
Ja, zodra je daar bent, dan is het allemaal voor het echt. Dan wordt er niet meer geoefend.
00:06:50:21 – 00:07:22:06
Tijdens de uitzending zijn er een aantal dingen gebeurd. De genie was eigenlijk een pad aan het maken richting de andere kant van een berg, zodat er voertuigen overheen konden rijden. Ik weet nog heel goed dat ik in de opening van de Bushmaster stond. Dat is ons voertuig. En toen werd er over de radio afgeteld, want ze zouden een stuk laten springen en volgens mij waren we bij zes of bij vijf, ergens die kant op.
00:07:22:08 – 00:07:44:11
Ja, en toen hoorden we al een knal en iedereen stond te kijken, en op een gegeven moment een tweede knal. Toen sprong een groepscommandant van mij van de Echogroep bij ons het voertuig binnen. Die trok met mij mee naar beneden. Dat bleken dus 107’s te zijn die vanuit het dorp achter die heuvel af aan het schieten waren.
00:07:44:13 – 00:08:13:23
Ja, toen we beschoten werden, hebben ze dit op ons afgeschoten. Of ja, dit, als een bom ontploft, dan komen er allemaal scherven vanaf. En ja, dit vliegt dan door de lucht. We zijn bij een bermbomontploffing geweest. Gelukkig had die niet zoveel aangericht.
00:08:13:23 – 00:08:41:11
Maar goed, het gebeurde wel tijdens onze patrouille. We hebben drie dagen op een berg gelegen om een gebied in de gaten te houden, en daar hebben we drie dagen gevochten. Ja, dat was de eerste keer dat ik kogels hoorde fluiten.
00:08:41:13 – 00:09:11:20
Ja, dan heb je zeker stress. Ik denk: what the fuck is dit? Ik hoorde de jongens roepen: “Contact! Contact!” Ik denk dat bij mij ook de kogels heel dicht in de buurt waren. De chargant-majoor zei toen: “We gaan gevechtsdekking maken.” Gewoon stenen als bescherming bouwen, en daar zag je gewoon de afketsers op inslaan.
00:09:11:22 – 00:09:43:12
Ja, ik was bang, maar op een gegeven moment neemt ook de adrenaline het over, want iedereen begint met handelen, iedereen is superscherp. Je hoort alles, je… Ja, en dat was heel mooi om mee te maken. Dat alles waarvoor je getraind hebt, dan tot uiting komt. En ik kan mooi zeggen dat we daar met z’n allen hebben overleefd.
00:09:43:14 – 00:10:36:18
Kijk, om dingen misschien een plekje te geven of te verwerken, worden dingen luchtig gemaakt. Ik kan een voorbeeld noemen: bijvoorbeeld het gevechtsinsigne krijg je als je betrokken bent bij gevechtshandelingen. Dus als jij een TIC krijgt, “troops in contact”, dus als er op je geschoten wordt. Dan kan het gevechtsinsigne toegekend worden. Omdat we die drie dagen op die berg gelegen hebben, heb ik die ook gekregen. Bij ons in het gebied heet dat niet het gevechtsinsigne, maar heet dat de TIC-sticker.
00:10:36:20 – 00:10:58:05
Ik denk dat iedere militair, vooral als je bij een gevechtseenheid zit, het woord zegt het al: je wilt dat meemaken, of in ieder geval, daar word je voor getraind om die handelingen uit te voeren. Het kan ook echt goed fout gaan. Er hoeft maar één goed te komen en dan kan het gewoon afgelopen zijn.
00:10:58:07 – 00:11:10:11
Je kunt voor je leven getekend zijn, noem maar op. Ik denk dat, om dat een beetje luchtig te houden, het de TIC-sticker heet.
00:11:28:13 – 00:11:54:09
Ik ben van tevoren niet bang geweest dat ik niet meer zou terugkomen. Er is wel een incident geweest waarbij ik dacht dat het voor mij wel klaar was. Een moment dat ik echt dacht dat ik niet terug zou komen, was toen de eenheid één-zes een meerdaagse had. Dan lopen ze voor meerdere dagen patrouilles, in dit geval aan de andere kant van de Helmand.
00:11:54:11 – 00:12:27:06
Dat is een hele brede rivier die door ons gebied stroomt, en die moesten we toen oversteken. Ze hadden iemand nodig die voorop de boot ging liggen met de MAG, dat is ook een zware mitrailleur. Ja, dat wilde ik wel doen en ik ben op die boot gegaan. Daar zaten we met de pontonniers op en nog een chargant-majoor. Ik lag voorop en we gingen met de stroming mee, en dat ging allemaal prima.
00:12:27:06 – 00:13:07:07
Toen hebben we vijftien man ingeladen met rugzakken en toen gingen we tegen de stroming in. Ja, toen kwam de neus van de boot een paar keer omhoog, en we maakten niet echt veel meters. We bleven eigenlijk gewoon stilstaan. Alleen, door een golf of ik weet niet meer precies hoe, hapte die neus water, en ik had een rugzak om. Ik dook het water in, zeg maar, want de boot hapte water. Ik had een rugzak om en ik denk dat die tas ook over me heen kwam, dus ik ben meteen voorover die boot afgevlogen.
00:13:07:09 – 00:13:40:11
De reactie van de pontonnier was meteen de buitenboordmotor uit het water te halen, want anders heb je kans dat je tegen die schroef aankomt. Ja, toen ben ik dus onder die boot terechtgekomen. Het zwemvest ging open, ik zat onder die boot. En ja, dat ging allemaal zo snel, en ik weet dat ik nog heb lopen zoeken aan de onderkant of ik ergens houvast kon vinden om me eronder vandaan te trekken, maar dat is niet gelukt. Op een gegeven moment weet je wel: dit wordt lastig.
00:13:40:11 – 00:14:26:18
Ik weet, dat is het enige wat ik nog goed ervan weet is dat ik op een gegeven moment heel rustig werd. En dat ik er min of meer vrede mee had van dat is het. Toen heb ik nog aan thuis gedacht en ja dit is het.
00:14:26:18 – 00:14:52:13
Ik ben out gegaan en toen ik bijkwam, was ik al wat verder weg van de boot en ik was af en drijven. Het stroomde echt hard. Ik heb me nog proberen vast te houden aan een staalkabel. Maar ja, dat was een eindje verderop. Op een gegeven moment uh ja ik was aan het hyperventileren, heb ik uh gevoeld wat ik nog allemaal bij had.
00:14:52:13 – 00:15:21:17
Nou ik had mijn rugzak nog om en ik bleef gelukkig door het zwemvest boven water. Ik had allebei mijn wapens nog. Ik denk die gaan we ook niet loslaten. En toen heb ik geprobeerd om naar eigen zijden te watertrappelen. Uiteindelijk zag ik dat ze die jongens ook meteen aan wal hebben gezet en die moesten ook nog een stukje lopen.
00:15:21:19 – 00:15:52:24
Nou, uiteindelijk is die boot me komen ophalen. In mijn beleving heeft dat wel een tijdje geduurd ja….
00:15:42:05 – 00:15:53:00
Nou ik heb daar tijdens de uitzending daar niet meer echt heel veel over nagedacht. Ik uh ik weet dat Thomas, die zat ook achter op het voertuig samen met mij. Ja, we waren eigenlijk allemaal aan het lachen.
00:15:52:24 – 00:16:24:02
Ik heb ook de bijnaam ‘de dobber’ gekregen. Ik weet niet of dat bewust was, maar hij had wel misschien in de gaten van joh, het is toch niet zo grappig dan je doet overkomen.
00:16:24:04 – 00:16:35:06
Dit zijn de handschoenen die ik toentertijd gedragen heb. Nog altijd wel een leuk aandenken. Er is niet meer veel van over.
00:16:42:08 – 00:17:13:20
Ik heb tijdens de uitzending ook zeker verlies gekend. Op een gegeven moment zaten wij op forward operating base Kojote, een vooruitgeschoven post. Eenheid een-zes, die had ook een patrouille. Op een gegeven moment, wij waren gewoon op uh op het kamp. We hadden volgens mij de patrouilles al gedaan voor die dag.
00:17:13:22 – 00:17:28:12
Toen kwam het bericht binnen ‘strike, strike, strike.’ Dat wil zeggen dat er iets of iemand op een bermbom geklapt is.
00:17:31:18 – 00:17:57:14
Ik weet nog goed, we stonden we bij de voertuigen en op een gegeven moment kwam dat bericht binnen. Dan ga je wel met z’n allen bij de radio’s van wie is het? Dan ga je nadenken en op een gegeven moment dan komen de berichten binnen en dan krijg je dus te horen om welk voertuig het gaat.
00:17:57:16 – 00:18:21:24
Ja en het bleek dus het Echo-voertuig te zijn. Nou en dan ga je na wie zit daarop. Op een gegeven moment komt dan een melding binnen van zoveel via zoveel WIA, zoveel KIA. In dit geval drie KIA’s. KIA’s zijn killed in action, WIA: Wounded in Action
00:18:21:24 – 00:18:54:12
Dan staat de tijd gewoon stil. We wisten dan nog niet wie om wie het ging, maar goed er is ongeloof… Ja, je wilt gewoon weten om wie het gaat. Die dag was een Franse kapitein met hen mee op patrouille en de tolk, die twee zijn overleden en die zaten op het voertuig van Luc.
00:18:54:14 – 00:19:03:22
En Luc is zelf ook om het leven gekomen.
00:19:03:24 – 00:19:49:07
Dit is het boek dat gaat over Luc. Dit heeft de moeder van Luc geschreven. Ik heb het zelf nog niet gelezen. Ik weet niet of ik dat ga doen. Maar ja, je weet het nooit he, misschien gaat die ooit open.
Vraag: Wanneer zou het moment kunnen zijn dat je het opent?
Ken: Ja nee weet ik niet.
00:19:49:09 – 00:20:24:04
Verdriet hoort zeker ook bij zo’n uitzending. We zijn ook maar mensen. Als militair kom je toch een in een ander land waar heel ze anders leven als dat wij gewend zijn. En daar zie je dus ook bij lokale bevolking dingen waar wij het als Nederlanders niet mee eens zijn. Bijvoorbeeld dat een vrouw helemaal gesluierd moet rondlopen, maar dat is hun ding daar.
00:20:24:04 – 00:20:53:08
Daar zijn ook geen gewone huisjes, ze leven daar van wat klein op mekaar gegooid. Ze zitten van s ’ochtends vroeg tot s ’avonds laat op het land. Er liggen daar bermbommen, er liggen ook misschien mijnen, dorpen wat onderling ruzie hebben.
00:20:53:10 – 00:21:28:11
Toen ik terugkwam, dacht ik dat ik goed was teruggekomen en alles een plekje had kunnen geven. Natuurlijk zijn er dingen waar je liever niet over praat, of die je niet aan de grote klok hangt. Maar na een aantal weken bleek toch dat ik wel last had van herbelevingen, vooral ’s nachts.
00:21:28:13 – 00:21:49:08
Ik was gewoon op zoek naar weer een adrenalinekick. Echt heel erg op zoek naar iets wat ik hier niet zou vinden. Op een gegeven moment wist ik wel dat er iets niet goed ging, maar wat precies? Ik dacht nog: nou, dat los ik zelf wel op.
00:21:49:08 – 00:22:20:08
Ik ging gewoon door, totdat ik er op een gegeven moment achter kwam dat dit niet goed ging. Ik at op een gegeven moment niet meer en zat vol stress. Toen heb ik ook tegen mijn vrouw gezegd: we moeten ermee stoppen, ik moet aan mezelf gaan werken.
00:22:20:10 – 00:22:44:19
Zij wist al dat het niet goed ging met mij, dus die zei: ik ga niet bij je weg. We zaten toen op mijn zolderkamertje, en zij liep toen weg naar mijn zusje toe. Toen werd het voor mij zwart en wat er daarna gebeurde…
00:22:44:19 – 00:23:12:12
Toen heb ik van alles lopen gooien. Het kwam er eigenlijk uit. Mijn moeder kwam naar boven en probeerde me rustig te krijgen. Na een tijdje lukte dat ook, want op een gegeven moment zakte ik in elkaar als een klein kind, huilend. Ik zei: het gaat niet goed, het gaat echt niet goed.
00:23:12:14 – 00:23:40:01
Op dat moment was ik niet meer de oude Ken van vóór de uitzending. Toen heb ik het dus ook op mijn werk moeten vertellen. Mijn toenmalige pelotonscommandant was best boos en zei tegen me: godverdomme, als je je been breekt, ga je naar het ziekenhuis en wordt het gemaakt.
00:23:40:03 – 00:24:11:16
Dit is precies hetzelfde, hè… Er is iets niet goed in je hoofd, alleen kan niemand het zien. Maar daar zijn mensen voor die je helpen. Toen is dat balletje gaan rollen. Ik heb gesprekken gehad, een doorverwijzing gekregen naar Den Bosch, en daar heb ik therapie gehad voor de herbelevingen. Dat heeft heel goed gewerkt.
00:24:11:18 – 00:24:37:06
Als ik terugkijk op de uitzending en ook op de tijd daarna, denk ik dat het me positief veranderd heeft. Mijn kijk op het leven is anders geworden: dat niet alles vanzelfsprekend is.
00:24:37:08 – 00:24:56:16
Vooral sinds ik kinderen heb gekregen. Dan denk ik toch wel eens terug aan de kinderen die ik daar heb gezien. Sowieso aan de mensen.
00:24:56:18 – 00:25:05:17
Er zal daar nog niet heel veel veranderd zijn. En dan denk ik: zo slecht hebben wij het hier nog niet.
00:25:05:19 – 00:25:34:09
Ik denk dat als ze me nu zouden bellen dat er meteen een vliegtuig klaarstaat dat die kant op gaat, dat we dit gesprek dan beëindigen en ik weg ben. Het is moeilijk uit te leggen, maar ik denk dat iedere veteraan wel weet waarom.
Dit interview kwam tot stand dankzij een samenwerking tussen Stichting Bredase Veteranen, Fontys Journalistiek Tilburg, en Erfgoed Brabant.
